جراحی عمیق در ساختار وایزتک؛ وقتی کدها جایگزین کارمندان میشوند
شرکت استرالیایی WiseTech Global که یکی از غولهای نرمافزاری در حوزه لجستیک و زنجیره تأمین محسوب میشود، در تصمیمی جسورانه و تا حدی تکاندهنده اعلام کرد که طی دو سال آینده، بیش از ۲۰۰۰ موقعیت شغلی را حذف خواهد کرد. این رقم معادل یکسوم کل نیروی کار این شرکت در ۴۰ کشور جهان است. نکته تأملبرانگیز اینجاست که این تعدیل نیرو نه به دلیل رکود اقتصادی، بلکه به دلیل جایگزینی سیستمهای مبتنی بر هوش مصنوعی (AI) با نیروی انسانی در پلتفرمهای نرمافزاری و عملیات داخلی صورت میگیرد.
قربانیان نخست: توسعهدهندگان و بخش خدمات مشتریان
برخلاف تصورات قدیمی که هوش مصنوعی را تهدیدی برای کارهای بدنی میدانستند، در وایزتک قرعه به نام بخشهای محصول، توسعه نرمافزار و خدمات مشتریان افتاده است. این شرکت قصد دارد با اتوماتیکسازی فرآیندهای کدنویسی و پاسخگویی هوشمند به مشتریان، نیاز خود به نیروی انسانی در این بخشها را به نصف کاهش دهد. بیشترین ضربه به شرکت آمریکایی E2open وارد خواهد شد؛ شرکتی در حوزه ابررایانشی که اخیراً توسط وایزتک خریداری شده و اکنون با احتمال اخراج ۵۰ درصدی کارکنانش روبرو است.
صورتهای مالی تحت فشار؛ بهای سنگین ادغام و تحول
گزارشهای مالی وایزتک نشان میدهد که مسیر تحول دیجیتال بدون هزینه نبوده است. سود خالص این شرکت در نیمه دوم سال ۲۰۲۵ با سقوط ۳۶ درصدی به حدود ۹۶.۵ میلیون دلار رسیده است. کارشناسان معتقدند هزینههای سرسامآور ادغام شرکت E2open و سرمایهگذاری سنگین روی زیرساختهای هوش مصنوعی، ترازنامه این شرکت را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. با این حال، وایزتک این افت سود را یک عقبنشینی موقت برای جهشی بزرگتر در آینده میبیند.
فراتر از کاهش هزینه؛ بازتنظیم ساختاری نیروی کار
تحلیلگران صنعت، اقدام وایزتک را فراتر از یک صرفهجویی مالی ساده میبینند. ریچارد والنته، از مدیران ارشد استراتژی در TP استرالیا، این پدیده را یک «بازتنظیم ساختاری» مینامد. در واقع، شرکتها در حال گذار از مدل «نیروی کار انسانیِ انبوه» به سمت مدل «نیروی کار متخصصِ ناظر بر هوش مصنوعی» هستند. این روند نشاندهنده پارادایم جدیدی در دنیای تجارت است که در آن کارایی الگوریتمها، ارزشگذاریهای سنتی از سرمایه انسانی را به چالش میکشد.
برای بقا در عصری که شرکتهایی مثل وایزتک (WiseTech) هوش مصنوعی را جایگزین نقشهای سنتی میکنند، کارمندان بخش لجستیک و توسعه باید از «مجری بودن» به سمت «استراتژیست بودن» حرکت کنند.
در ادامه، ۵ مهارت کلیدی که در این بازار کار جدید حکم طلا را دارند، برایتان شرح میدهم:
۱. سواد داده و تحلیل پیشبینانه (Data Literacy)
در لجستیک جدید، هوش مصنوعی دادهها را جمعآوری میکند، اما این انسان است که باید معنای پنهان در این دادهها را بفهمد. کارمندان باید یاد بگیرند چگونه با ابزارهای تحلیلی کار کنند تا بتوانند اختلالات زنجیره تأمین را پیش از وقوع، پیشبینی کنند. تکیه بر «تجربه بصری» جای خود را به «تصمیمگیری دادهمحور» داده است.
۲. مهندسی پرامپت و تعامل با AI (Prompt Engineering)
از آنجا که وایزتک بخش توسعه و محصول خود را کوچک کرده، برنامهنویسان باقیمانده کسانی هستند که میتوانند با استفاده از هوش مصنوعی، ۱۰ برابر سریعتر کد بزنند. یادگیری نحوه دستور دادن درست به مدلهای زبانی بزرگ (LLMs) برای تولید کد، مستندات فنی و حل مسائل پیچیده نرمافزاری، یک ضرورت حیاتی است.
۳. مدیریت زنجیره تأمین تابآور (Resilient Supply Chain Management)
هوش مصنوعی در بهینهسازی مسیرها عالی است، اما در مدیریت بحرانهای انسانی (مثل اعتصابات کارگری یا تنشهای سیاسی) ضعف دارد. مهارت در طراحی زنجیرههای تأمین که در برابر شوکهای ناگهانی مقاوم باشند (Resilience)، مهارتی است که رباتها هنوز نمیتوانند به طور کامل جایگزین آن شوند.
۴. تفکر سیستمی و یکپارچهسازی (Systems Thinking)
با ادغام شرکتهایی مثل E2open در وایزتک، نیاز به افرادی که بفهمند چگونه سیستمهای مختلف ابری و نرمافزاری به هم متصل میشوند، به شدت افزایش یافته است. متخصصانی که میتوانند «تصویر بزرگ» (Big Picture) انتقال کالا از کارخانه تا مشتری را درک کنند و نقصهای سیستمی را پیدا کنند، امنیت شغلی بیشتری خواهند داشت.
۵. هوش عاطفی و مذاکره (Soft Skills)
بخش خدمات مشتریان در حال خودکار شدن است، اما «مذاکرات استراتژیک» با تامینکنندگان و مدیریت روابط حساس تجاری همچنان به لمس انسانی نیاز دارد. توانایی همدلی، مدیریت تعارض و اقناع طرف مقابل، مهارتهایی هستند که هوش مصنوعی در آنها صرفاً یک مقلد ناشی است.