مهار بحران آب در دیتاسنترهای مایکروسافت
وعده زیستمحیطی ساتیا نادلا در عصر انفجار هوش مصنوعی
ساتیا نادلا، مدیر ارشد اجرایی مایکروسافت، در جریان سخنرانی کلیدی خود در کنفرانس «مایکروسافت بیلد»، تلاش کرد تا به موج فزاینده نگرانیهای عمومی و زیستمحیطی پیرامون ردپای کربنی و مصرف سهمگین منابع توسط دیتاسنترهای این شرکت پاسخ دهد. با توسعه افسارگسیخته هوش مصنوعی و نیاز مبرم به پردازشهای سنگین، مصرف آب و برق مراکز داده به یکی از بزرگترین چالشهای بقای غولهای فناوری تبدیل شده است؛ امری که نادلا مدعی است ردموندیها راهکار فناورانه مؤثری برای آن یافتهاند.
مایکروسافت در حال حاضر مالک یکی از عظیمترین زیرساختهای ابری جهان است؛ به طوری که شبکه ابری «آژور» (Azure) بیش از ۵۰۰ دیتاسنتر را در ۸۰ منطقه جغرافیایی جهان پوشش میدهد که نادلا از آن به عنوان گستردهترین ردپای ابرمقیاسپذیر (Hyperscale) یاد میکند. نکته تکاندهنده اینجاست که ظرفیت دیتاسنترهای مایکروسافت تنها در ۱۸ ماه گذشته، بیش از کل دهه نخست فعالیت آژور رشد داشته است. این انفجار ظرفیت که مستقیماً تحت تأثیر میزبانی از مدلهای هوش مصنوعی شرکت OpenAI (مانند نسخههای پیشرفته GPT) رخ داده، پاشنه آشیل مایکروسافت در تعهدات آبوهوایی این شرکت به شمار میرود.
معماری دو طبقه؛ مصرف آب یک دیتاسنتر غولپیکر به اندازه یک رستوران!
برای آرام کردن فضای ملتهب انتقادات، نادلا از یک معماری مهندسی جدید در ساخت دیتاسنترها پرده برداشت که تمرکز ویژهای بر بهبود سیستمهای خنککننده و به حداقل رساندن مصرف مایه حیات (آب) دارد. او برای اثبات ادعای خود به واحد فوقپیشرفته مایکروسافت در «ماونت پلیزنت» واقع در ایالت ویسکانسن اشاره کرد و ادعای شگفتانگیزی را مطرح نمود:
«به لطف طراحی عمودی و ساختار متمایز دو طبقه در این مرکز داده، کل مصرف آب سالانه این دیتاسنتر عظیم، تنها به اندازه مصرف آب یک رستوران معمولی است.»
این بهینهسازی از طریق سیستمهای خنککننده مداربسته (Closed-loop) و روشهای تبخیری پیشرفته حاصل شده است که نیاز به برداشت مداوم آب از منابع محلی را به شدت کاهش میدهد. در دیتاسنترهای سنتی، میلیاردها لیتر آب برای خنک نگه داشتن سرورهای داغ تبخیر میشود که این امر در سالهای اخیر اعتراض شدید ساکنان مناطق میزبان دیتاسنترها را به همراه داشته است.
دریافت «مجوز اجتماعی»؛ شرط بقای غولهای فناوری در جوامع محلی
مدیرعامل مایکروسافت صراحتاً تأکید کرد که در توازن میان توسعه فناوری و حفظ زمین، بزرگترین اولویت طراحی برای این شرکت، جلب رضایت و دریافت «مجوز اجتماعی» از سوی جوامعی است که این ابرسازه ها در همسایگی آنها فعالیت میکنند. مایکروسافت به خوبی میداند که بدون همراهی مردم محلی و دولتها، پروژههای توسعه هوش مصنوعی با بنبستهای حقوقی و اجتماعی مواجه خواهند شد.
این رویکرد سبز مایکروسافت، بخشی از تعهد بزرگتر این شرکت برای تبدیل شدن به یک مجموعه «منفیکننده کربن» (Carbon Negative) و «مثبتکننده آب» (Water Positive) تا سال ۲۰۳۰ است؛ هدفی که هرچند با استانداردهای نوین مهندسی نادلا در ویسکانسن دستیافتنی به نظر میرسد، اما پایداری آن در مواجهه با اشتها و ولع سیریناپذیر پردازندههای گرافیکی هوش مصنوعی، همچنان تحت ذرهبین کارشناسان محیط زیست قرار دارد.